BioForum hekelt gebrek aan duurzaam landbouwbeleid in beleidsnota

7 november 2014

Minister van Landbouw Joke Schauvliege heeft haar beleidsnota overgemaakt aan het Vlaams Parlement. Ze kiest resoluut voor een landbouwmodel gericht op export, specialisatie en groei met steeds minder boeren en te grote milieudruk. BioForum betreurt dat.

In de beleidsnota van Schauvliege krijgen agro-ecologische en biologische landbouw slechts een nicherol toebedeeld. BioForum Vlaanderen verwijt het beleid dat het geen keuze durft maken voor een daadwerkelijk duurzaam landbouwmodel."Wie geen expliciete keuze maakt voor agro-ecologie, kiest eigenlijk voor business as usual met her en der een flinterdun groen randje", aldus voorzitter en bioboer Kurt Sannen.

Nochtans zijn de ecologische uitdagingen waar Vlaamse landbouwsector voor staat gekend: klimaatverandering, de mestproblematiek, teloorgang van de bodems, verlies aan biodiversiteit ... Dat geldt eveneens op sociaal vlak. Op 8 jaar tijd is het aantal landbouwbedrijven met bijna één derde (29%) gedaald! Het zijn vooral de kleinere bedrijven die verdwijnen. De resterende bedrijven zetten in op specialisatie en zijn daarom weinig veerkrachtig en erg kwetsbaar.

GEEN INHAALBEWEGING VOOR BIO
Bio krijgt beperkt aandacht in één paragraafje: het strategisch plan biologische landbouw wordt verder uitgevoerd en daar is alles mee gezegd. Zelfs geen inhaalbeweging om het schamele percentage bio-areaal in Vlaanderen van 0,8% op te krikken tot het Europese gemiddelde van 5,7%. Wallonië heeft wel ambitie voor bio en is er in geslaagd om op enkele jaren te groeien tot 8,1%.

Schauvliege haalt in haar beleidsbrief de drogreden aan dat export en grootschalige productie nodig zijn om de wereld te voeden. Niets is minder waar. Volgens FAO wordt momenteel op aarde genoeg voedsel geproduceerd om anderhalve keer de wereldbevolking te kunnen voeden. Specialisten van IAASTD en VN stellen dat alleen een gediversifieerd landbouwmodel met weinig externe inputs, gericht op een lokale markt en uitgaande van kringlopen, op langere termijn in staat is de wereldbevolking op een duurzame manier van voedsel te voorzien. Kortom een agro-ecologisch landbouwmodel.

De beleidsnota van Schauvliege zegt nauwelijks iets over agro-ecologie, laat staan dat Vlaanderen de keuze zou maken voor een transitie naar een agro-ecologisch landbouwmodel. Deze keuze kan niet aan de markt overgelaten worden. Het is de verantwoordelijkheid van het beleid om deze transitie in gang te zetten.

"We dreigen alweer vijf jaar tijd te verliezen om de échte uitdagingen in de Vlaamse landbouw aan te pakken."
Kurt Sannen, Voorzitter BioForum Vlaanderen

De beleidsnota van de minister bevat enkele aanknopingspunten om een transitie mogelijk te maken, namelijk in de (beperkte) paragrafen onder het motto ‘lekker en (h)eerlijk van bij ons’. BioForum roept minister Schauvliege op vooral hierop in te zetten en te kiezen voor een landbouw die goed is voor boeren, mensen, natuur en milieu.

NADELIGE BELEIDSMAATREGELEN VOOR BIOEen slim beleid haalt ecologische, economische en sociale winst uit duurzame landbouwtechnieken. Het huidige beleid echter neemt meerdere maatregelen die nadelig zijn voor de biologische landbouw:

Zoogkoeienpremie
De recent genomen maatregel van de zoogkoeienpremie benadeelt, onder het mom van professionalisering, bedrijven die diversifiëren en daarom minder dieren houden.
De huidige crisis toont nochtans aan dat diversificatie zorgt voor meer veerkracht en een minder kwetsbare positie. Een slim beleid bevordert diversificatie. De zoogkoeienpremie zal echter alleen de grote gespecialiseerde vleesveebedrijven ten goede komen.

MAP 5: mestactieplan
Met de aanpak van de mestproblematiek (MAP 5) viseert het beleid de organische mest. Een bioteler die zijn bodem oordeelkundig verrijkt met organische, koolstofrijke mest, draagt juist enorm bij aan de bodemkwaliteit. En een gezonde bodem is van kapitaal belang voor een duurzame voedselproductie. Grondgebondenheid en het sluiten van kringlopen - om overlast door bemesting te vermijden - zijn bij bio een evidentie. Door het beperken van het aantal landbouwdieren, heeft de biologische veeteelt niet eens een MAP nodig. Een slim beleid gebruikt de kennis uit de biolandbouw om haar mestprobleem af te bouwen.

"Vlaanderen blijft inzetten op grondloze productie en meent de schade via mestverwerking te kunnen beperken."

Maar het debat om het aantal landbouwdieren in te perken, wordt door het beleid niet eens gevoerd. Vlaanderen blijft inzetten op grondloze productie en meent de schade via mestverwerking te kunnen beperken. We blijven voeders uit het zuiden invoeren, we falen om de nitraat- en fosfaatproblematiek adequaat aan te pakken. Zelfs bioboeren, die geen mestschade veroorzaken en zelfs de bodem voeden, dreigen in de problemen te komen door absurde regels. Kunstmest daarentegen ontsnapt nog te veel aan de mazen van het net.

Het natuurbeleid
Ook het natuurbeleid benadeelt de milieu- en natuurvriendelijke biologische en agro-ecologische landbouw, terwijl uitgerekend zij een antwoord bieden op de stikstofdepositie van de veehouderij in de door Europa beschermde natuurgebieden. Een slim beleid zet in op de sterktes van bio in de periferie van natuurgebieden.,Het huidige beleid scheert alle boeren over dezelfde kam en laat ook bioboeren die duurzaam omgaan met de natuur boeten. Het ‘vervuiler-betaalt-principe’ dat de minister in haar beleidsnota omgeving voor huishoudens en industrie consequent toepast, geldt blijkbaar niet voor de landbouw.

Tegelijkertijd wil minister Schauvliege inzetten op genetisch gewijzigde organismen (ggo's). Deze vormen een reële bedreiging voor de biosector. Een ggo-vrij Vlaanderen is verder af dan ooit!

Verduurzaming bij herziening pachtwetgeving?
De beleidsnota landbouw maakt zijdelings melding van de pachtwet, die nu geregionaliseerd is. Ze wil pacht voor grondeigenaars aantrekkelijk houden en voldoende rechtszekerheid bieden voor de pachtende landbouwer. BioForum hoopt dat het beleid de pachtwetgeving zal verduurzamen door eigenaars de mogelijkheid te geven duurzaamheidvoorwaarden te voorzien in hun pachtcontracten.

Nieuwsfoto's: